ÇİFT YILDIZLARDA EKSEN DÖNMESİ

    Küçük ölçekli yıldızlarda eksen dönmesi, esas olarak yıldız parçacıkları arasında etkileşimleri anlamaya yardımcı olan bir görüngü olarak kabul edilir. Bu, tarif edilmesi zor olan bir durum olmakla beraber, çift yıldızlarda eksen dönmesi, istatistiksel olarak çok kesin bir biçimde anlaşılabilir. Çift yıldız sistemlerindeki eksen dönmesi, bir yıldızdan diğerine doğru gerçekleşen kuvvete dayanmaktadır.

     Bunun sonucu olarak çift yıldız sistemlerindeki eksen dönmesi, iki yıldız arasındaki etkileşim oranını inceleyerek anlaşılabilir. Genellikle, etkileşim oranı, bir yıldızın diğerine olan gücünü veya kuvvetini ifade eder. Etkileşim oranı, yıldızlar arasındaki mesafeye bağlı olup, güç ve tork gibi fiziksel kavramlarla ilişkilendirilir. Bu göreceli bir orandır ve iki yıldız arasındaki etkileşimin boyutunu ölçer.

    Etkileşim oranının değerleri 0,1'den başlayarak giderek yükselebilir. Etkileşim oranının 1'den büyük olması durumunda, iki yıldız sistemi arasındaki etkileşim etkili olur ve eksen dönmesi olur. Bu, daha büyük bir enerji veya çift yıldız arasındaki akışkanlık oranının arttığı anlamına gelir. Çift yıldızlar arasındaki eksen dönmesi, çoklu yıldız sistemlerinde de gözlenebilir. Çoklu yıldız sistemlerindeki eksen dönmesi, çoklu yıldızlar arasındaki etkileşimin gelişmesiyle doğal olarak gözlenebilir. Çoklu yıldız sistemlerinde, eksen dönmesi, her bir yıldızın etkileşime girdiği etkileşim oranı tarafından hesaplanabilir. Diğer bazı çift yıldız oluşumlarında, eksen dönmesi, evrenin genel evrim dinamiğinin sonuçları olarak da anlaşılabilir. Bununla birlikte, bu evrim süreci, genelde çift yıldız sistemleri için anlaşılabilir bir biçimde tarif edilemez. Sonuç olarak, çift yıldızlarda eksen dönmesi, yıldızlar arasındaki etkileşim oranına dayalı olarak incelenebilir. Diğer yandan, çoklu yıldız sistemlerinde etkileşim oranı ve evrenin genel evrim dinamiğinin sonuçları da eksen dönmesi üzerinde önemli bir etkiye sahip olabilir.

Çetin, Ş., 2022

https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/2444/mod_resource/content/1/Hafta09_Degisen_Yildizlar_Donem_Degisimi.pdf